South Watch.org South Watch.org
เยียวยาแผ่นดิน
ลุ่มน้ำสายบุรี
ลุ่มน้ำสายบุรี
ต้นน้ำสายบุรี
สายบุรี สายน้ำที่บอกขานตำนานผู้คนและวิถีชีวิต
ลุ่มน้ำสายบุรี
มะปอสี มาอีซา : “เงินไม่มีความหมาย ถ้าเราไม่มีอะไรกิน”
(บน) สวนยางแบบดุซง ของมะปอสี มาอีซา
(ล่าง) เปรียบเทียบกับสวนยางเชิงพาณิชย์ของเพื่อนบ้านที่อยู่ติดกัน
ลุ่มน้ำสายบุรี
น้ำยางจากสวนยางของมะปอสี ไม่แตกต่างจากเพื่อนบ้าน
เมื่อพ.ศ. 2535 แม่น้ำสายบุรี ซึ่งเป็นเสมือนเส้นเลือดในชุมชน รับทราบข่าวร้ายว่าจะมีโครงการสร้างเขื่อนสายบุรีด้วยความกลัวว่าชุมชนจะพังพินาศ ชาวบ้านสายบุรีที่ใจตรงกันช่วยกระจายข่าวเตือนชุมชนถึงอันตรายของโครงการ


โครงการนี้จะทำให้ชาวสายบุรี ซึ่งได้รับการปกป้องมาเนิ่นนานจากความห่างไกลและความอุดมสมบูรณ์ของธรรมชาติ เริ่มตระหนักว่า พวกเขาไม่อาจดำเนินชีวิตอยู่ในโลกใบเล็ก ๆ ของตนได้อีกต่อไปแล้ว จึงร่วมกันก่อตั้งองค์กรพิทักษ์ลุ่มน้ำสายบุรี และเริ่มแสวงหาความช่วยเหลือภายนอกจากแวดวงวิชาการและกลุ่มทำงานด้านสิ่งแวดล้อม

ใน พ.ศ. 2540 ชาวบ้านสายบุรีรอนแรมจากหมู่บ้านของตนไปเข้าร่วมกับสมัชชาคนจนในการปักหลักประท้วงครั้งประวัติศาสตร์ 99 วัน หน้าทำเนียบรัฐบาลพร้อม ๆ กับชาวบ้านจากทั่วทุกสารทิศที่เดือดร้อนจากโครงการของรัฐ การชุมนุมทำให้ได้เรียนรู้กลยุทธ์ต่าง ๆ ในการต่อสู้ ได้เรียนรู้การเจรจา

รัฐบาลของพลเอกชวลิต ประกาศหยุดโครงการสร้างเขื่อนสายบุรี ชาวบ้านจึงกลับบ้านด้วยชัยชนะ

ประวัติศาสตร์ภาคใต้นั้นเต็มไปด้วยการต่อสู้ของคนท้องถิ่นกับการควบคุมของอำนาจรัฐส่วนกลาง บ่อยครั้งที่ต้องถึงเลือดตกยางออก ชัยชนะในกรณีเขื่อนสายบุรีจึงนับเป็นชัยชนะครั้งประวัติศาสตร์ เพราะเป็นชัยชนะของชาวบ้านที่ได้มาด้วยสันติวิธี พวกเขากลับบ้านด้วยพลังความเชื่อมั่นไม่เพียงแต่ในเรื่องสันติวิธี แต่ในภูมิปัญญาของบรรพบุรุษที่ทะนุบำรุงธรรมชาติและวิถีชีวิตอย่างพอเพียงด้วย

สิ่งสำคัญที่พวกเขาได้เรียนรู้จากการเป็นส่วนหนึ่งในขบวนการประชาชนก็คือ การทำเกษตรธรรมชาติและการอยู่อย่างพอเพียงไม่ใช่เรื่องของคนล้าสมัย แต่เป็นสิ่งที่ทั่วโลกได้ตระหนักแล้วเป็นวิถีทางที่จะกอบกู้โลกให้รอดจากความเสื่อมทรามของสภาพแวดล้อมได้ ความเชื่อมั่นนี้ทำให้องค์กรพิทักษ์ลุ่มน้ำสายบุรีเริ่มฟื้นฟูวิธีการทำสวนป่ายางในชุมชน โดยเจริญรอยตามวิธีการทำสวนโบราณดุซง

มะปอสี มาอีชา หนุ่มใหญ่วัย 37 ปี เป็นหนึ่งในสมาชิก สองปีก่อน เริ่มปลูกไม้ผล ผักสวนครัวและสมุนไพรหลายชนิดบนที่ดินสวนยางขนาดสองไร่ โดยมีกฎเกณฑ์ง่าย ๆ คือ ปลูกทุกอย่างที่ครอบครัวต้องกินต้องใช้ จะได้ไม่ต้องไปซื้อหามา เขาบอกว่าตอนนี้เขามีความสุขที่สุด แม้ว่าสวนยางเขาดูรก รุงรัง แตกต่างกันสวนของเพื่อนบ้านที่ต้นยางเข้าแถวเป็นระเบียบ บนพื้นดินเตียนโล่ง แต่ได้น้ำยางพอ ๆ กัน แถมมะปอสียังไม่ต้องใช้เงินซื้ออาหารจากตลาดด้วย

ระหว่างที่กลุ่มอนุรักษ์สายบุรีกำลังขยายการทำสวนป่ายางแบบสวนดุซงในป่าต้นน้ำของสายบุรีก็พบข่าวร้ายว่า ชาวบ้านหลายหมู่บ้านกำลังเดือดร้อนอย่างหนักจากการที่กรมป่าไม้ประกาศพื้นที่อุทยานแห่งชาติสุไหงปาดีทับชุมชนและที่ทำกินของชาวบ้าน ทำให้ชาวบ้านกลายเป็นผู้ผิดกฎหมายและอาจถูกขับไล่ได้ทุกเมื่อ

แต่เพราะการทำงานของกลุ่มสภาผู้นำชุมชนได้เสนอต่อรัฐบาลว่าหมู่บ้านชุมชนมุสลิมภาคใต้ควรได้รับอนุญาตให้อยู่กับป่าและทำสวนดุซงต่อไป แต่กรรมสิทธิ์ในที่ดินควรโอนให้เป็นของชุมชนเพื่อเป็นหลักประกันว่าจะไม่มีการเปลี่ยนมือ

“วิถีชีวิตของเราในจังหวัดชายแดนภาคใต้เรียบง่ายและพอเพียง ปัญหาจะหมดไป ถ้าชุมชนจัดการทรัพยากรธรรมชาติของเราเองได้” ดือราแม ดาราแม หรือ เปาะจิ๊ อธิบาย

ลุ่มน้ำสายบุรี ลุ่มน้ำสายบุรี
จำนวนผู้เข้าชม : 10392